Nòvas d'Occitània    Nòvas d'Occitània 2026

invia mail   print document in pdf format Rss channel

Nòvas n.258 Genoier 2026

Nòvas n.258 Genoier 2026

Che cosa è cambiato?

Çò que es chambiat?

di Fredo Valla

italiano

Un quarto di secolo fa, scrissi questa presentazione per alcuni amici della Val Pellice, al loro primo cd di musica occitana. Tra il serio e il faceto, ponevo alcune domande. A 25 anni di distanza, di tanto in tanto torno a pormele. Qualcosa sarà pure cambiato. Me lo auguro. Chissà se tra i lettori di Nòvas qualcuno ha voglia di intervenire?

Una mia amica eporediese, Norma Torrisi, si occupa di cucina rinascimentale e degli Occitani ha un’idea particolare. Se l’è fatta vedendoli ballare borreas e contradanças con i glutei sporgenti – dice lei – aggettanti sul resto del corpo. Da ciò deriverebbero tutte le loro disfatte: Muret, Montsegur, lo senhal e via discorrendo. Questa attitudine, secondo Norma, tradirebbe la loro predisposizione a offrirsi (sacrificarsi) gaudenti alla storia. Diversa è l’opinione di André Abbe, un altro mio amico. Lui è parte della Nazione, lavora ai programmi occitani di France 3 e dal ‘68, in ruoli diversi, ha vissuto molte nostre vicende. André sostiene che – semplicemente – gli Occitani non hanno bisogno di nemici per perdere. Che fanno tutto da soli.

Ma sarà proprio vero?

Sì e no. C’è un dato di fatto: gli Occitani non sono sud-tirolesi che belli e brutti, cretini e intelligenti, santi e bagasce, stanno tutti uniti sotto lo stesso partito. Eh no! Agli Occitani piace discutere, cercare il pelo nell’uovo, spaccarlo in quattro se è il caso, e ogni volta che possono marcare le differenze fra Occitani e Occitani. Poi amano fare i tolleranti, i plurietnici, firmare documenti a favore di Kossovari, di Ceceni, Indios, Kurdi, donne afghane. Tanto l’Occitania può attendere!

La verità è che fare sul serio non ci diverte. Forse per questo siamo simpatici.

Già, gli Occitani piacciono. I nostri gruppi di musica e danza sono invitati dai centri sociali, ai Murazzi; partecipano alle serate pro-tibetani, i quali, grazie a Dio, degli Occitani non hanno bisogno, mentre a noi servirebbe da matti un bel Dalai Lama. Le nostre bands portano fifre e ghironda anche lontano… in Danimarca, in America, in Canada, e pure sulla musica noi coltiviamo, con passione, tante idee diverse.  Chi la vuole lenta, come la facevano i suonatori tradizionali. Chi sostiene che va fatta veloce, perché così sono i ritmi di oggi, chi la vuole “contaminata” e chi metà e metà. Ma va bene… comunque va bene. L’importante è che tutto ciò serva a qualcosa. Che non sia solo sudore, quattro salti e ginnastica, e che coloro che fanno musica e il resto, si pongano almeno qualche obiettivo, che non può essere soltanto divertirsi e fare trascorrere il tempo. 

In quarant’anni, noi delle Valli abbiamo scoperto di essere Occitani. È stata una grande cosa che prima non sapevamo, ma poi non siamo andati molto più in là. Ora se questa scoperta ha un senso – e certamente ce l’ha – è tempo di mettersi in marcia. Pensare, per esempio, che un popolo non è un vero popolo se non ha una lingua comune, un paese, e che so… un’università, qualche premio Nobel… una capitale. C’entrano la musica e la danza? E chi lo sa?... ma credo che dovremmo occuparci di farle c’entrare.

Aprile, 2001

occitan

Fai un quart de sècle, ai escrich aquesta presentacion per d’amís de la val Pelis, a lor premier cd de música occitana. Entre lo seriós e esquersós, pausavo quarquas demandas. A 25 ans de distança, mincatant me las pauso mai. Quarquaren sarè ben chambiat. Espero. Vai sauber se entre lhi lectors de Nòvas quarqu’un a vuelha d’entervenir?

Una mia amisa eporediesa, Norma Torrisi, s’òcupa de cusina renaissimentala e di Occitans a un’idea particolara. Se l’es facha en lhi veient balar de borreas e de contradanças abo las clapas que espòrzon – coma ditz nilhi – campaas sus la rèsta dal còrp. Da aquò venarion totas lors desfachas: Muret, Montsegur, “lo senhal” e parelh anant. Aquela maniera de bojar-se, second Norma, tradiaria lor predisposicion a ofrir-se (sacrificar-se) a l’estòria en jaient. Diferenta es l’opinion de André Abbe, un autre amís. Nele es part de la Nacion, travalha a de programas occitans de France 3 e, dal 68’, dins de ròles diferents, a viscut un baron de nòstras vicendas. André sosten que – simplament – lhi Occitans an ren da manca de nemís per pèrder. Fan tot da solets.

Mas sarè pròpi vèr?

Sí e no. Un fach lhi es: lhi occitans son pas lhi sud-tirolés que bèls e bruts, nhòcs e intelligents, sants e bagassas, iston tuchi units dessot lo mesme partit. Eh no! A lhi Occitans plai descúter, cerchar lo pel dins l’uo, se chal esclapar-lo en quatre tuchi lhi bòts que pòlon marcar de diferenças entre Occitans e Occitans. Après amon far lhi tolerants, lhi pluriétnics, firmar de documents en favor di Kosovars, di Cecens, di Indios, di Curds, de las fremas afganas. Entrementier l’Occitania pòl aténder!

La veritat es que far sal sèri nos deviert pas. Magara es pr’aquò que istem simpàtics.

Jà, lhi occitans plason. Nòstri grops de música e de dança son envitats da lhi centres socials, a lhi Murazzi; partécipon a las seradas pro-tibetans, que, gràcias a Diu, di occitans an ren da manca, mentre que a nosautri siervaria da mats un bèl Dalai Lama. Nostri grops menon lo fifre e la viola bèla daluenh... en Danimarca, en Canada, e bèla sus la música cultivem, abo passion, un baron d’ideas diferentas. Qui la vòl lenta, coma la fasion lhi sonadors tradicionals. Qui sosten que vai facha lèsta, perquè parelh son lhi ritmes d’encui, qui la vòl “contaminaa”, qui aquí mesan. Mas vai ben... totun vai ben, L’important es que tot aquò sierve a quarquaren. Que sie ren masque de suor, quatre sauts e un pauc de gimnàstica, e que qui sòna e chanta se pause almenc quarque objectiu, que pòl ren masque èsser amusar-se e far passar lo temp.

Dins quarant’ans, nosautri de las Valadas avem descubèrt d’èsser Occitans. Es istaa una granda causa que derant saubíem pas, mas après siem ren anats tant pus enlai. Aüra se aquesta descubèrta a un sens – e de segur l’a – es temp de butar-nos en marcha. Pensar, per exèmple, que un pòple es ren un ver pòple se a ren una lenga comuna, un país, e que ne’n sai... un’universitat, quarque prèmi Nobel... una capitala. An a veire abo aquò la música e la dança? Vai sauber... mas creo que devaríem ocupar-nos de far en maniera que lhi sien.

Abril 2001


Condividi