En cumuvent encuontre es avengù sonde 22 d'otobre al Ciüceis de San Peyre, en Val Varacio, tra en grüp d'usitanisto de la valado e n'escadreto de "Gardiol", es a dir d'Usitan de Gardio Piemuntezo (Pruvincio de Cosenza). L'encuontre es està urganizà da l'amìs usitanisto Alfredo Philip de la Tureto de Ciasteldelfin.

Per l'ucaziun s'es facc na festo, s'es balà e 'mpau de gent a purgù cunstatar, en parlont ube i Gardiol, la straurdinario facilità de se capir: bele se 1200 km. e 700 ann de storio nus separun da lur.

L'estorio di nuostri fraire "Calabrés" encumenso denturn ei 1200, conte i sun partì da 's nuostres valades, surtut da 's valades valdezes, perché perseguità per de chestiun religiuses.

Tetün, carcün a decò degü partir da la Val Varacio senù cumo la se spiego la prezenso a "La Gardio" dei cugnom "Tundo", encà aüro prezent a Brusasc cumo Tondà?

Bucò i amis Gardiol on vurgü vezitar la ruä "Lo di Tundo" de Brusasc, enté i on nutà na grosso semeonso din l'strutüro de 's meizun d'achelo rüà abù "achele de lu paié!" (acheles de lu pais) e en viront din acheles curt la lur semeavo d'esser turnà eï pais di lur viei, da 'nte i-erun partì da pei 25 generasiun.

Mai ch'ün de i prezent a l'encuontre, smaravià da cumo na lengo s'es purgüò cunservar per mai de 700 ann, a agü a se cunvincer che i Usitan sun en gron pople.