Le mascarade.

-L'epifanio méno le feste vio, Carlëvà le touërno mënà. Si, ma a Sant' Ëntoni l'éro jò Carlëvà, nous së vistìën jò. Chentro pa Sant' Ëntoni, ma për qui dë Minibrart, i së vistìën jò da mascarado, e pe pré i balavën tout lou Carlëvà, ëncamai. Ma tout dron dë noustro jouvëntù, mì érou minà minà.

-Fa le mascarade anavën sì, së vistìën, qui da Ruà vënìën a Minibrart, qui dë Minibrart anavën a la Ruà, pé anavën cò ai Champét. Së vistìën dë bràie brutte, lh' om së vistìën da fëmno, les fëmne së vistìën da om. Anavën praquì, tonti nou loujavën pa, tonti nou loujavën, balavën, s'isavën pa counoùise, chapavën quëlle qu' érën aquì, le faxìën balà. Filh e s'fillhe, lhi jouve, béle qui mariò. Pé a la fin i së dëscouatavën.

-Ën séro lhi tacavo a doutré "Ah, anëmmo ën pou fa le mascarade?"; alé i së vistìën carqui diaou, couatavën lou moùëre, 1h' avìën d'aquëlle couéfe ën viage, quë vou viìe ën paou ma i ou viìën pa lou moùëre, magaro ën chapëlaç. Pa le minà, le minà lh'anavën cò magaro ëntra dë lour.

-E anavën da na mizoun a l' aoutro, ënt ën séro pasavën set ou ùëch mizoun. Sempre dë séro, si si. E charìo fa ëntënsioun dë pa parlà, përqué dasënò i ou counisìën. E cherti ënveche, quillhi qu' érën pì curioù, da quillhi quì së faxìën propi pa counouise. Pé l'ëndëmon sëntìe pé qu' i parlavën "Lh' é vëngù le mascarade, ma quél ilèn nou sëmëlhavo quél" però i sabìën pa mai qui 1' éro. Scaze sëmpre i ëndëvinavën pa, i rusìën pa dë sabé qui l' éro. Lh' éro carcun lh' isavën pa intrà, lh' avìën fin a pòou, i baravën l'ùi.

-Mì moun pare lh'isavo pa intrà le mascarade. Al avìo pòou. Vai sabé coumo la lhi faxìo. E mì i m' an mai isà nà. I vënìën, i faxìën pé méc balà.

I soutrinhavën ën paou, i faxìën fa outtro e içai parélh. E pe pré charìo counisìou. Ma ën viage tullhi séro lhi vënìo dë mascarade, a Carlëvà. Lou jòous e lou sonde e la diamënjo. Lou mèrcre e lou vënre pa, vënre salhìën pa, monca anà vëlhà.

-N' an mi érou minà ilèn ai Champét e Carlin Quiriot al s' éro ënvërtoulhò bou dë palho dë sèi, al s'éro butò le moulëtìëre dë palho, pé ar l'avìo ën capuchou bionc sa testo. Mì érou ënt ëstabi a Cò dar Lonc, i m' avìën sérò, l'avìou vist rubà içai da Cò di Frézio e avìou pòou, lou moùëre tout nìe: ai strëpò fin quë sìou rubò a salhì foro da le fërà, érou pëchit.

-Carlin Quiriot al s'éro ënvërtoulhò bou la palho lhi pè e les chombe, pé ar l'éro anò al foùërn al s'éro banhò le mon e al lh'avìo pasà ëntal charboun e al s'éro tout ënmanhinò le mon e lou moùëre; e al dixìo: "Sono il re Erode e vengo dall'Oriente!". Al avìo soun bastoun e al vënìo tout amoun, al pasavo ënti stabi e tuch lhi dounavën carcozo: lh' om lh'anavën apré, lh' érën pé jò ën bél troup, lh'avìën na damijano, i butavën lou vin dëdin; ar l'éro anò fin a la Villo. Méc quë ar l'éro trop sërò e acouquì la lh'ò fach mal: i dëvìën pé mai vëni aquì bou nous minjà lon quë lh'avìën culhì, ma cont ar l' é rubò val ënveche dë minjà moumënt al murìo, e alouro dësfàisëlou garì, e pé i soun partì anà sërchà lou medi.

-Avrei agù douxxe ou trexxe an i m'avìën vistì da fëmno, da fllho, më rëcordou dë bele puppe. E pré érou anò val a la Villa, e i sërchavën dë tiranou moun lou vel d'ëntal moùëre, alouro avìën ën bastoun lhi dounavën se mon. Alouro squërsavën ën paou, istavën aquì magaro des minutte sënço fase counouise, apré un s'isavo pé counouise. Ou qu'i dounavën carcozo opuro i bëvìën ën viage, carcozo parélh vio.

-Mì më rëcordou ëncà qu'érën anò, sërè dal Sësontecat - Sësonteçinc, s' érën vistì tuchiscatre, moun pò s'éro butò na chaouço dë nailon dë ma mare sal moùëre, bou na balo quì al faxìo qu'ar l'avìo lou gavaç: "Lou tintou, ai lou tintou" . Sén anò da Marìo dë Flipot, lh'érën ënt ëstabi, sén anò outtro avén picò a l' ui. E la lh'avìo propi piazù. Pé érën anò da Toumalin, da manho Nino.

 

Talhà la testo al jal.

-La diamënjo graso lhi talhavën la testo al jal. I ëntanavën lou jal, isavën méc la testo foro, i groupavën les chombe, e lh'ale qu'al strëpé pa, pé i stoupavén lh' ùëlh an a un, pé bou la mësouiro i talhavën la testo! Pé al së plumiavo e al së faxìo còire, pé së faxìo festo tuch ënsëmmou, së minjavo.

Quél aquì al touchavo s'al lou troubavo, alé al dounavo lou coulp bou la mësouiro. Tonti lou troubavën pa, dounavën lou coulp istés, pé volà, lh' érën jò stouffi dë virounà. Magaro lh'anavën ëmbatise ënt ën fraise, bou lh' ùëlh stoupò. Un dixìo: "Anò moun", e l' àoute: "Anò val", e tout parélh, a falou anò lùënh, për rire. E charìo përnise gardo des fillhe, përqué së faxìën pa ëntënsioun le lou nou përnìën pé le lou minjavën lour! Quì lh'éro dë gënt: nouziaoutri quë lou talhavën, e dë gënt quë garavën, dë minà e d' aquillhi vìëlh.

 

Lou dërìë dë Carlëvà.

-Anavën rastëlà lh'om da la çimmo aval, aquillhi quë chapavën travalhà lhi mënavën vio, lhi groupavën bou le corde, anavën aval à la Villo ënt acò dë Nét pé faxìën festo tuch ënsëmmou.

-A Carlëvà ën viage pasavën bou le corde: qui quë voulìën vënì, sënò qui quë voulìën pa vënì lhi stachavën pé lhi mënavën vio. Më rëcordou n'an bounènimo dë pò éro ën chamin qual faxìo lhi schalìe isù a Minibrart, a la mizoun vìëlho, e i soun rubò, tré ou cat, e i l' an groupò, i l'an mënò val a la Villo, cò bou lour.

-Oh lh'éro sëmpre l'ëscouadro; i vënìën chapate, i të groupavën pé i tiravën aval, faxìo dë courdà dal diaou, magaro sèt ou ùëch ou déç; da un a l' àoutre i lhi pasavën la cordo içì al travè, i faxìën n' ëspeche d' ën group, pa scouròou, pé lou prim tiravo. Vitoriou lh' érën analou chapà ar l'éro isù qual pourtavo tero, sai quë lh'éro barbo Pinot, dì "Ah moun fràire coumo sèndic anén quèrëloù isù" . Apri charìo anà a la Villo. Quillhi quì quë chapavën quë travalhavën lhi faxìën pagà da beve. E pasà a la piaço l' éro uzonso, qui quë faxìën ën pou dë testardaggine lhi groupavën a le grà dë Sant'Ëntoni. E pe pré faxìën lou troup pì gro për la Villo.

-Cont Vitoriou éro sèndic, lou dërìe dë Carlëvà. i voulìën mënà Carlëvà ënt Po. Alouro lh'an prén dë corde e tuch aquillhi quë scountravën i lhi groupavën, e él é rëstò ëntal meç. Apré un tiravo da na part e l'àoutre da l'aoutro, él é rëstò chapò aquì bou lou laç scouròou, moumënt qu' i lou stripavën. Fourtuno qu' ar l'avìo lou coutél, ar l'ò talhò la cordo, al s' é pé salvò e lh'àoutri soun tuch anò për tèro. Pé i soun anò val, fin a Po, lh'an tapò dë pèire ënt Po pé i soun mai tournò arèire.

-Flip Dinin i l' avìën groupò së na çuìëro, pé i lou pourtavën aval a spale coumo un mort, e... i sounavën bou le sounalhe, e don don e don don e don don; a la Villo, érën anò da Toni pé érén pé anò da Nét, magaro i nou dounavén ën pou dë vin frésc.

-I pasavën praquì cat ou çinc, i së butavën d'acorde, alé... "Pàirou pa, ai travalh içì, ai travalh ilai", "Ah no no, vio l' é Carlëvà!" i groupavën e i mënavën, e i s'isavën mënà, përqué quë vouléou ënsiste, viraou a le male? Qui qu' anavën pa gàire a l'ostou, alouro: "Ah anén quère quél aquì, lou groupén" Sén anò quère Mini dë Télo isù a Miridò, él anavo cò pa mai a l'ostou, l'avìën groupò bou le corde e l'avìën cò mënò val. Pé lou patroun dë l'ostou éro Pippou dë Toni, avìo pagò doue boutte él,  pé nous n'avén cò pagò sét ou ùëch. Pé sén ëncà nò bou Méni Nét, toùërno parélh. Ën viage érën dë trënténe, na trënténo ou caronto.

-Lou març gras lh'éro la regola quë i devìën pa travalhà. Alouro quél quë travlhavo n'ëscouadro dë jouve anavën chapalou, lou groupavën së na çuiéro ou s' ën bèrs, i lou pourtavën a l'ostou qu'al pagué da béoure.

-Içì a Minibrart së charjavën si bèrs les fillhe, pé le mënavën aval a la Villo, e pa méc les fillhe cò béle les fëmne. Lhi filh faxìën a les fillhe. Lh'om e lhi filh, tout mëschò basto quë sio. Ma couzino

Lino, sèi pa qui érën tutte, i nou an mënò val ilèn a la Villo, pé sén anò a l'ostou, pé së sén ënchoucà. Përqué érën pa costumà, e ën bichél dë vin qu'aguësse bëgù, ou ënchoucavo jò.

-Fin a méçjoùërn lh'anavën travalhà, ma së travalhave apré lh'anavën quèrvoù. E i ou ënmanhinavën. E nouziàoutri jouve 1h'avìën pa da groupanou, s'i nou isavën anà, anavën prou, ma cont i nou isavën pa anà! Mi e ma sore i nou isavën pa anà balà: anavën pourtà drujjo, e chantavën, dë chançoun mì e ma sore! "E istò quiéte, tutun anò pa balà! Chantò fin quë voulè!". Alouro i vënìën quèrnoù bën isù. Alouro dron i lou chapavën él, moun pare, pé i nou chapavën nous, e pé i nou mënavën aval. Àoute quë pourtà drujjo! Balavën coumo dë sasin.

-Partìo dui ou tré qu'avìën vùëlho dë fa festo, d'aquillhi jouve, anque da la Villo i vënìën amoun. E alouro i mënavën aval lh'om e les fëmne. Lh'om groupò ënt ën cantoun, e les fëmne groupà, i pasavën dë corde d'ëntouërn, charìo proù quë chaminëssën. E alouro ilèn nous, më rëcordou sëmpre quë sén anò bou Nét, i balavën ilèn. Lh'om i bëvìën e i chantavën, les.fëmne e lhi jouve balavën, pé cont l'éro ouro dë vënì a mizoun, dron  minjavën ëncà pon e salam ou què, pé vënìën a mizoun. Së balavo apré meçjoùërn e séro.

-Nous ën viage l'éro rubò içai Taninot e Raino "Sah quë .faxëmmo a Carlëvà, anëmmo balà a Oustana?" ; e alauro lhi faou dì: "Anén së vistén Jan da mascarado". Ou diou quë l'avén vistì, sëmëlhavo propi na fëmno. Tout dë cote dë ma mamo, lh'avén fa lou sën e tout, lou cozou sa testo, e pé sén partì sén anò a Oustano. Nous no, méc él qu' avén mascaradò. Sén arubò ilai, e alouro i balavën da Toni e da Nét. E l'éro bounenimo dë Marìo dë Nét nou ò vist rubà é vënjuo moun "Vënè, vënè val, mì ou àisou intrà gratis, ou faou pa pagà." E ënsoummo avén balò. E pé dë séro l'éro rubò i carabinhé, alouro achì lh' an pa pui ëncalò balà, lh'avìën pa lou përmes, i nou an tuch fa nà vio. Sén nò minjà çino da Toni, e pe pré lh' éro qui dë Sant' Ëntoni nou an dich: "Anò pa vio, përqué anén balà a Sant'Ëntoni stouséro". E sén nò outtro ënt n' ëstabi, al pourtoun, përqui quì l'éro pì strëmò. E pé avén ëncà balò dë séro, sén pé rubò l' ëndëmon matin a mizoun.