Mario: L'éro tsaout achì... tsaout. Lei fielhe dë faou, l'éro pu tsaout quë lou matraç. La tënìo tsaout, sënò dzalaian, avian pa dë rëstsaoudamënt, avian mac l'ëstabi e dë séro cant anëian couidzase, pënsëté, la nou dzalavo lou na, a lei laouze. Leisù dë matin m'aousavou amoun la néou su, l'avìo fai aouro, la pasavo lou çélh dësout 'd lei laouze. M'aousavou amoun... cra cra cra la faxìo! Tout lou çélh su sal lìëts; aian tsaout dësout! Euiro butësse carcun durmì achì al mieur. Ai, vei pa couidzame al tsaout mi, mi më couidzou al frésc.

 

   Fredou 'd Pessi: Lou prim a calà l'éro lou piàri. A Bounét n'ën leisarian pa i no fielho, lou rastlarian tozzi për boino, pejou quë lou fën përqué nh'éro pa proù. Anarian culhilou ënt lei casse, dapërtout, e cant al l'éro dzò pu umid, lou pourtaian isuà leisù ënt al pra. Lou pourtaian ënt i cabaç.

   Dë viadze anaian rastlalou du viadze përqué lou piairi éro dzò calà, n'aouto pianto pa ëncaro: culhaian dzò quël achì përqué a gouai quë lhi sie vëngù l'ario e lou porte vio përqué avian papù dë dzaç a dzaçà lei vatse d'istà. Tan quë n'avën agù poque, lh'avën mai leisà durmì foro. Dal dzaç, n'avian damanco për fa dë drudzzo përqué ën viadze ëndrudzaian tout.

 

   Driano: Lhi primi faou quë calavën anaian subit culhili. Lou faou nh' à da quilhi quë lh'an sëmpe lei fielhe su, i butën lei fielhe rousse e i calën pa. Ënveche nh'à da quilhi quë péno quë lh'an ën poou lei fielhe rousse i calën. A Sartin, lou faou 'd soubbre dë l'ëscolo l'éro lou prim quë calavo. Al calavo garì d'ooutùënh e al calavo bél, sei bele fielhe grant. Alouro coumà lh'éren per téro anaian

culhile, lei faxarian bën isuà e pé faxarian subit lei palhaççe.

 

   Rozino: Lh'anavën culhì lei fielhe, lh'anavën fin a curà dë sout dë lei rotsse, bë lei man lh'anavën curà lei fielhe, aoute quë! Moun peirin al dixìo: "Ma filhëtto, nà veiri leisù n'avè ëncà leisà uno"....'d

tsout 'd no rotsso lh'éro ëncà no fielho.

Cudìën tout.

   Driano: Lei fielhe lei culharian bi rastél ënt i cabaç e sënò së lh'éren isutsse lei butarian dzò ënt la palhaçço. Lei fielhe lei moundarian bë lou val: la fielho saoutavo vio e lhi favot quë l'avìo la sëmënço e la pounhìo, i restavën. Lei fielhe i voulavën për téro, d'alouro i s'eisuavën bën e apré lei butarian ënt la palhaçço.

   Mario: Ramaçaian aval quëlé fielhe, faxaian lei palhaçà meme sou di faou carqui viadze, ënt no grando palhaçço coumà lou matraç. A pourtalo aval butaian së la testo e pé statsaian no cordo për tënilo, përqué së la palhaçço lh'ì pieno pos papù chapà për tënì. L'é lëdzìe, ma butavën uno cordo ëntourn élouro pé la cordo pilavo chì së la testo e pourtavës. Pourtaian dëdin ënt la fënero për l'uvèrn për fase lei palhaçà përqué cochì la s'ësfrizavo e ënt la chéo sëntìës lou bosc dë sout.

 

   Driano: Faxarian lei palhaççe për d'uvèrn e lei palhaççe për d'istà quë pourtarian a lei Bigorie. Lei palhaççe së faxìën nove tu lh'an e se cambiavën dëcò ënt l'uvèrn.

   Rozino: Quëlle qu'érën ëncà poou mai i faxìën doue stajoun. Chì, un soul al durmio pa mal përqué la faxio la tano, ma ënt ar du no përqué së rubatërian sëmpe su. Ën viadze quë faxìës la tano apé s'ëstavo bën.

   Driano: Dë viadze d'uvèrn lh'erën dzò co ën dërdè sfrizà alauro anaian sal soulìe ënt avian butà lei fielhe dë faou, tapaian vio le pu sfrizà, lei butarian tourno nove e lavarian la  palhaçço. Për lei Bigorie, lei pourtaian amoun përqué isù lh'éro mac ën faou sal Chò dë la Bello, lou faou dë Ihin ëd Jacou

e un a la Crou dë Narlonc. Lei palhaççe për lei Bigorie së faxìën co sëmpe d'ooutùënh: lei butarian sal soulìe, ma së l'ooutùënh éro bel lei pourtaian dzò subit amoun. Lei pourtaian bë lou porto fai, tiraian la cordo e pe se butaian lou porto fai së la testo e vënìo pu bën a pourtale anque quë la faxìo mal a lei spalle e la testo ëntravo pa gairi. Dë viadze dë primmo dran dë meirase amoun lei butavou foro sal cubèrt quë la palhaçço sie bën tsaoudo. Për butà ënt i lìëts, culhaian mac lei fielhe 'd faou përqué lou faou al së sfrizavo pa tan quë ënveche lh'aoute fielhe i tënìën pa. Lou faou al tënìo 'd mai e al ëstsaoudavo 'd mai.

   Driano: Lou faou l'éro l'unic bosc quë tsaoudavo ma dal tëmp apré dë la guero lhi faou pu gro lh'avën vëndù për chapà carqui sold. Nou talharian bo pòou lh'ooulanhìe, l'éro co ën bosc quë bruzavo, faxìo subit fùëc. Lhi faou aval a lei Bialheirà lh'avën vëndù a dë negousiant. Lh'avìën butà lei téléférique lai da Santalart a Sartin: butavën la teléférico e i lou mandavën a la Ruà. I tiravën no groso cordo dë fere, i statsavën lhi bilhoun e lhi mandavën aval e d'eilen lhi tsardzavën dzò pei si camioun. Lou faou së tsatavo mac për ëstsaoudà.

 

Testimonianze di:

 

-Marìo 'd Chapél (Reinaudo Maria n.1926): reg. Paesana aprile 2005

-Fredou 'd Pessi (Allisio Giuseppe n.1940): reg.Oncino anni 2000, 2001, 2002, 2003, 2005

-Driano 'd Jouloumin (Aimar Adriana n.1931): reg.Oncino anni 2001, 2002, 2003, 2004, 2005

-Rozino 'd Chens 'd Jacou 'd Luis (Aimar Rosina n.1931): reg.Oncino 2002, 2004, 2005