occitan

Cap. I – 2ª part

S’es passat un sera sombre, lo pus sombre que lhi pòle aver. Istavo tornant a maison vèrs onze oras de lo sera e recòrdo precisament d’aver pensat que lhi polia pas aver un sera pus sombre d’aquel. Bèla en sens físic. Avia plogut a vèrsa tot lo jorn e era istaa la plueia pus freida e sombra qu’un pòle imaginar, una plueia fins a mai sinistra d’un qualque biais, m’o soveno, plena de un’evidenta ostilitat vèrs lhi òmes. Vèrs onze oras, tot d’un crep, avia quitat de plòure e era començaa una terribla umiditat, fasia pus úmid e freid de quora plovia e da tot se levava una sòrta de vapor, da chasque peira de la calataa, da chasque quintana, se da la charriera un l’agachava en fonzor, un pauc pus luenh. Tot d’un crep m’es vengut en ment que, se d’en pertot lhi lampions se foguesson tupits, aquò m’auria solatjat, dal temp que lo còr se sentia pus trist perqué ilhs esclarzion tot aquò. Aquel jorn aviu esquasi pas disnat e fins dal matin bon’ora ero istat en cò d’un engenhier, ente lhi avia decò dui autri amís. Aviu tasut tot lo temp e, creo, lhi aviu enuiats. Parlavon d’un argument espinós e a una mira s’eron fins eschaudats. Mas lhi ne’n fasia pas ren, lo veïu, e s’eron eschaudats masque parelh. An un bòt lhi l’ai dich franc: «Senhors, vos lo diso, vos ne’n fai pas ren d’aquò». Ilhs se son pas ofenduts e al contrari an esbrofat tuchi a mas espatlas. Aquò perqué l’aviu dich sensa degun repròch e simplament perqué me’n fasia pas ren. Ilhs se’n eron apercebuts e la causa lhi avia rejoïts.

Quora per charriera ai pensat ai lampions, ai levat lhi uelhs e ai agachat lo cèl. Era terriblament crum, mas se polion distínguer clarament las nèblas esfataas e al metz d’elas de machas nieras sensa fons. Maraman dins una d’aquelas machas nieras ai entrevist una pichòta estèla e ai començat a la guinchar. Aquela pichòta estèla m’a donat un’idea: ai decidat que me seriu maçat aquela nuech. L’aviu fermament decidat já dui mes derant e, ben que foguesse paure, aviu chatat una magnífica rivoltèla e aquel mesme jorn l’aviu charjaa. Mas d’aüra enlai eron passat dui mes e la rivoltèla restava sempre ental tiraor; mas tot m’era talament indiferent que a la fin m’era vengut lo desir d’agantar un moment ente tot me foguesse pas talament indiferent, perqué aquò – lo sai pas. E parelh, per dui mes, chasque nuech en tornant a maison pensavo que me seriu tirat un colp. Atendiu totjorn lo moment just. E vaquí, aquela estèla m’a donat l’idea e ai decidat que seria istat immancablament aquela nuech. Perqué l’estèla m’aguesse suggerit aquela idea, lo sai pas.

E vaquí, mentre agachavo lo cèl, tot d’un crep aquela filheta m’a chapat per lo braç. D’aüra enlai la charriera era vueida e lhi avia esquasi degun. Dins lo luenh un veiturin durmia dins son cabriolet. La filheta aurè agut uech ans, avia un mochet en tèsta e ren que una vesteta a còl, era tota banhaa, mas çò que m’es restat pus gravat fogueron si chauciers estraçats e tuchi tremps, me lhi enaviso encara. M’eron sautats a lhi uelhs en maniera particulara. Ilhe tot d’un crep a començat a me tirar per un braç e a me sonar. Plorava pas, mas criava a eschancons de mots incomprensibles que arribava pas a prononciar ben perqué tramolava tota, sagalhaa da un freiçonet degut a la feure. Per qualque rason era terrorisaa e criava desperatament: «Mameta! Mameta!». Ai virat lo morre vèrs ilhe, mas ai pas dich mot e ai continuat a chaminar, mas ilhe m’a corrut après en me tirant mentre que dins sa vòutz ressondia lo sòn que dins las mainaas esfraiaas marca la disperacion. Lo conoisso aquel sòn. Ben que arribesse pas a articular nhanca un mot, ai comprés que sa maire istava murent da qualque cant, o que en cò lor s’era passat qualquaren e ilhe era corrua defòra a sonar qualqu’un, a cerchar qualqu’un que socorresse sa maire. Mas mi l’ai pas seguia e, al contrari, sal colp m’es vengut l’impuls de la chaçar. D’abòrd lhi ai dich de cerchar una garda. Mas ilhe a l’emprovís a jonch sas pichòtas mans e, en sangluteant e en tranflant, continuava a me córrer da cant e laissava pas anar mon braç. Alora ai picat lo pè per tèrra menaçós e aucero la vòutz. Ilhe a criat masque: «Senhor, senhor!...», mas tot d’un crep a laissat mon braç e, en corrent a rota de còl, a atraversat la charriera: aquí era apareissut un autre passant e ilhe, evidentement, s’era lançaa vèrs el.