Intervistati: B.G. di anni 85 - B.G. di anni 66

 

La farina partìa dal soum ët la mait, mountava su për la faquinera e anava dëdin al burat. Le péira soun aquì dëdin e viraven en pian. ën t al burat la farina venìa selesiounà e fazia la farina bianca, ël semoulin e ël bren. Bren e semoulin servìen për le bestia e la farina për faa ël pan e le couiutta.

Dal mulin ët Miniquina, i partìa la luce. Coura i era noste couzin que fazia ël mulinèe, la luce partìa d aval coun l aiga dël mulin, perquè i era ët la 'PCE. I era co ël chouquin tacà a na corda que vai dëdin dal recipent unda i è la roba. Coura i era encoo dui quilou ët grana, ël chouquin sounava, avizava ël mulinèe; ël mulinèe l era aquì e aousava li peira e anava a gavaa l aiga. Prima que buteisoun ël burat, ventava siasalou a man. Quei que avìen nen ël sias a ca, la siasavoun aval, i aouti ëz la pourtavoun a ca 'greggia'. A ca fazìen ël pan, pastaven e apres dët trei, catr oura ët lievit, ël panatèe pasava për le ca e criava: 'Alè, pourtè, pourtè la pasta!'. Piavoun la pasta, la pourtavoun al four-nn e quiel la ënfournava e coura l era pe coeuch, anaven pe a piase ël pan.

Le peira saren istà sincanta miria l una o encoo pi; i eren ëspëssa vint séntim. I n iè una fërma ët sout e l aouta l e su que vira; d entour-nn i an butà ël bosc perquè caicun s arambaven e le peira poulìen chapalou, e poei venta que sie sarà senò la farina saouta fora.

ël fii dal noste couzin, l era calà aval sout perquè aval dedin i era ët rova ët fere e ët rova ët bosc, doeuraven i dent ët bosc; l engranage i a chapà la man, a la fin l è garì ma l a couzì, parei.

La pi grosa part ët la gent anavën al mulin coura piuvìa perquè se pulìa nen travaiase la campanha. ën temp ët guera i anava la tèsera; anaven aval e ël mulinèe marcava: 'macinato 100 chili di grano a...'  Senò se anava ët noeuch e quel i era nen senhà e se poulia manjase n etou ët pan ët pi.

En la valada i era en mulin a Mouiola, a Gaiola, a Stèra, a Festiouna, a Demount, a Izoun, a le Piancha e a Sanbuc. Onhidun avìa ël mulin loucal për macinase ël gran.

Venìen a mole ët noeuch për froudàa la tèsera, lou fazìen d esfros Arivava a la fin ët la campanha, rizultava que na famìa avìa macinà ses couintal ët gran, que mentre ën macinane en poc ët noeuch anava 'oltre' i des, douze couintal, ma quei i eren nen senhà su la tèsera. Coura i era la trèbiatura, se fazia la boulëtta su canti couintal avìen fait. Quei dal mounicipiou dizìen: 'ën la vostra famìa i se mac tréi përsouna e quinze couintal soun trop, aloura ventava dënaie na part al gouver-nn. Aloura ventava, prima d anà a la trebiatura, tenine na part a ca e batëlou coun ël bastoun da poulee avee la grana.