Sciür müragnë ch'in véir dënant quand' in éntra, ënturn a r'arc chë divìd a navata dar còru, ër l'y à ùnsë quadri cun a vita da Madona quand la èra giùuvëna. Šte scène le van ënsèm a quéle chë sun sciüi müragni dër còru (chë le cöntu di faiti chë sun sucési dopu). Mése tüte 'nsèm, šte pitüre le cöntu 'ngéc tüt' a vita da Madona. Quée ch'ha fait šte pitüre, chi 'r sìg in n'ër sà-nu. Špecialmént ani 'ndërè li han dìit chë l'é Giovanni Baleison; adès i ciü tanti li dìižu chë l'é Giovanni Canavesio, 'r lištés ch'ha fait e pitüre da navata cun a Pasiun dër Signùu ën lë 1492, ma chic an' anant.

Ër pitùu s'é arfàit ai Vangéli ma fie àa Legènda Aurea (chë la s'arfà a di šcrìiti, ciamai apòcrifi, ch'a Géež n'ha mai arcunusciü për bon, špecialmént ar Protovangelo dë Giacmë). I quadri li van aguaitài 'ndènd après ai nümëru dë rë šchéma ch'é štampà sciü šta pagina. Vèn ëndàa dàa sënèštra aa dréita, d'amunt avàa, sëgund quand e cùugse le sun sucèse, fora chë r'Anunciasiun chë pr'in mutìiv simbòlichë la é avüa mésa sciür mégë dër müràgnë, pröpi damunt da r'arc; quéšta, difati, la é a scèna chë rapëršènta 'r cumpimént da štoria da sarvésa, cun r'ëncarnasiun dër Figlië dë Dìu 'n lë vrènt da Vèrgine Maria.

 

Ër prümée quadr', amunt àa sënéštra, lë rapëršènta a NATIVITÀ DA MADONA.

e l'é ngéc taglià përché 'ncòlë 'r l'y é avü fait caràa 'r curnižun baròchë da vòuta, quand li han aüsà a géež. Št'avenimént l'é cüntà 'n li Vangéli apòcrifi e a scèna la é ambientàa 'nt'üna štansia 'ndund, ënt'ün léit cun ina banca bèn larga tüt a r'avirùn, ër l'y à Sant'Ana, a mai da Madona, chë špörgë a pëciùna (chë la é santa in r'acapìscë da r'auréula ch'i aviruna a tèšta) a ina fémëna. Vèn dìi chë dë lì a 'n géc, quéšta lavërà a fantéta (l'ha in sciügaman sciü na špala) 'nsèm a r'autra fémëna chë vèrsa r'aigua da in pignatùn ënt'ün basì bèe grand e chë la tuca cun ina man r'aigua për véiru së la é cauda giüšta. Tüt a r'avirun dër léit ër l'y à de gènte, sens'autrë di parénti e di amìghi. In pò fìe véiru pai da Madona, San Giuachin, chë žlonga àa sa fémëna dër mangiàa pr'arpigliarsé 'ngéc dopu 'r part (in dirìa ch'ën lë cügliée chë l'ha aramàn ër l'y àig da mënèštra). A scèna, cumë tante autre dë quéle ch'y sun ënsèm, la fa véiru cumë la èra a vita ai témpi dër pitùu, përché in pò véiru e cùuse chë li duvràvu tüt' i dì e a rùuba chë li së mëtìn.

 

 

Aa dréita in pò véiru a PËRSËNTASIUN DA MADONA AR TÈMPIU.

Ër pitùu s'é turna arfait àa Legènda Aurea chë l'ha piglià dai Vangéli apòcrifi. Quéšta la cönta ch'a Madona, quand l'avìa tréi ani, la è avüa mënàa dai séi ar tèmpiu cun de ufèrte pr'èsu adücàa curà drint. Pr'arivàa ar tèmpiu l'ha dëvü muntàa quinsë šcarin; quand li r'han mésa sciür prümée, la è muntàa dapréla cumë së la fus avüa ciü granda chë loc la èra. Ëntë štë quadr 'in véir a Madona acumpagnàa dai séi (sa pai Givachin l'ha 'n bras in'agnée për l'ufèrta) chë la munta dapréla i šcarin pr'ëndàa dar prèvu chë šta 'n sima. A sa mai Ana, fors përché l'ha paùu ch'a fantéta së dëròchë, 'r li vèn da žlungàa i brasi, cumë pr'acumpagnarlà, e 'r prèvu a piglia për man. Cumë di autri viàgi, r'artišta në fa-nu i šcarin cumë la dìiž a Legènda Aurea, ciuè quinsë, ma l'ën fà dëmà déež. Nimanére 'r l'y à dëlong in sèns: cumé li èru quins' i salmi graduali chë li cantavu i pelegrin ebréu 'n muntènd ar tèmpiu dë Gerüsalème, cuscì li sun déež i cumandaminti ch'ër Signùu avìa dunàit a Musè 'n la lège antìga. R'artišta, cuscì, la vësciü dìi ch'a Madona la é santa përché l'ha dëlong fait loc Idìu i comandava. Guitài bèn ër tèmpiu cumë l'é bèn fait, cun i barcun cun i vidri ligai cun ër ciumb, cum'ër s'aüsàva ar tèmp dër pitùu.

 

Ëndènd dëlong àa dréita, in véir E NOSE DA MADONA.

Šte nose, dënant dar tèmpiu dë Gerüsalème, le sun cüntàe 'n la Legènda Aurea, chë la e ha pigliae dar Vangèlu dë Giuvani, in vangèlu apòcrifë. R'omë da Madona,Giüsèp, l'èra avü sërnù 'n li autri përtëndénti pr'in ségnë dër Signùu: ër sé baštun èra sciurì. Šta scèna la fà véiru Maria e Giüsép cun ër prèvu dër tèmpiu 'n lë mégë ch'i marìa. Rë špùusë l'é in'omë già 'ngéc véglië; cun a man sënèštra 'r tèn ër baštun sciurì, cun a dréita 'r cianta r'anèe 'n lë dé da Madona chë la é acumpagnàa dai séi, San Givachin e Sant'Ana. I ögli da Madona, li sun abasciài, 'n ségnë d'ümiltà. Dë dërè r l'y à i përtëndénti da Madona chë në r'han pësciùa mariàa. Cun ina ghigna dëšpiažènta li han ëncòo aramàn i séi baštun e tréi, àa noštra dréita, li i štrùsciu përché li sun ënvérsi, chi sciüa tèšta, chi sciü 'n ginùglië. A rùuba da Madona, dë lì 'n là, la sërà dëlong ina rùuba longa ruscia e 'n mantèe blö cun a fröglia vérda: rë ruscë 'r vòo dìi r'amùu e l'é 'r curùu dër Signùu (a Madona la é a creatüra ch'é ciü mai dapè da ée) e 'r vérd e 'r blö li sun i curùu da tèra e de creatüre (a Madona, fie së la é santa, la é dëlong ina creatüra); ër blö l'é fie 'r curùu dër sée e 'r vòo dìi ch'éla é a Rëgina dër cèlu e a Rëgina di àngiu; šti düi lì li sun tìtulu ch 'i crëštian han dëlong dunait àa Madona.