Nòvas d’Occitània    Nòvas d'Occitània 2013

invia mail   print document in pdf format Rss channel

Nòvas n.124 Mai 2013

Premio Lingua Occitana: Jean Rouquette (Joan Larzac)

La Genèsi / Lo cant dels Cants

"Premio Ostana scritture in Lingua Madre" edizione 2013

Premio Lingua Occitana: Jean Rouquette (Joan Larzac)
italiano

Joan Larzac è il nome che ha adottato il poeta Jean Rouquette per distinguersi dagli altri Rouquette scrittori occitani, a cominciare da suo fratello Yves Rouquette, marito di Maria Roanet, anch’ella scrittice, ben conosciuta in Francia.

È nato nel 1938, come suo fratello a Sète, la patria di Paul Valery e di Brassens e di artisti come Pèire Francés, l’amico e pittore occitanista. I parenti erano del sud dell’Avairon «della montagna» ed è lì che i due ragazzi si rifugiarono durante la guerra, Yves a casa della nonna a Camares, Joan a casa della tata di Confelus.

Lì tornarono sempre a passare le vacanze.

Durante gli studi secondari nel piccolo seminario di Montpelhièr Joan Larzac scoprì una sua seconda vocazione, sulla traccia di suo fratello, che aveva avuto lo scrittore Robert Lafont come professore di occitano a Sete. La sua prima raccolta di poemi Sola Deitas uscì nel 1962.

In quel momento si trovava a Ghazir per il suo servizio militare in Libano. Avviene così che tutta la sua Ôbra Poetica (t.1, 1986) sia marcata dalla ricerca di Dio, dell’amore per il suo paese e da un impegno mondialista.

Cura le edizioni letterarie dell’Institut d’Estudis Occitans, e accanto alla collezione poetica Messatges, fondata da R. Nelli, lancia la collezione di prosa A Tots. Ed è così che vengono pubblicati romanzi e poemi di Max Rouquette, Leon Cordas, Jean Bodon, Robert Lafont, Eric Espieut, Bernard Manciet, Peyre Pessamessa, Yves Rouquette, Jean Claudi Forët, etc. e parallellamente nel sua casa di edizione 4 Vertats, dà ai «poeti della decolonizzazione» il loro manifesto con L’estrangièr del dedins (1968).

E in tutte le lotte e le battaglie del Larzac (altopiano sul quale lo stato francese voleva costruire un poligono di tiro e che è stato teatro di una grande battaglia di resistenza,

vinta dai contadini del luogo) confonde se stesso con l’emblema della resistenza occitanista intorno al movimento Volèm viure al Païs.

Cura Le petit Livre de l’Occitanie (1971), e pubblica studi su La Littèrature Occitane (1962), La Musica Occitana (1970), La Poésie religieuse occitane (1972), la storia Descolonizar l’istòria occitana (1977-80), L’Art Occitan (1989).

Ordinato parroco nel 1965, dopo due anni di insegnamento come professore di lettere a Ardoana e studi biblici a Friburgo e Parigi, è nominato nel 1968 professore d’exegesi al grande seminario di Vivièrs, poi a Montpelhièr.

Nel settore religioso, pubblica Lectura politica de la Bibla (1973 », Lo Ritual del Maridatge Occitan (1981). La sua traduzione completa della Bibbia in occitano, interrotta dopo la chiusura della casa di edizione Lo libre Occitan che aveva edito

nel 1968 Lo libre de Ruth, è stata ripresa dietro richiesta di Joan Eygun il giorno

della manifestazione nazionale per la lingua d’òc a Carcassona e viene edita ora dopo cinque anni di lavoro per cinque ore ogni giorno, rubate al tempo del ministero che Jean Rouquette-Larzac assicura come parroco di Sant Jòrdi d’Òrcas vicino a Montpelhièr.

Ma non separa mai poesia, impegno occitano e ricerca teologica, e si possono considerare i sonetti de Ai tres òmes a taula a miegjorn (2008) come una ermeneutica poetica e politica dell’Anziano Testamento alla luce del Nuovo.

Per restituire agli occitani i libri che la Chiesa proibì loro di leggere al tempo che i Catari ne facevano argomento per conservare le cose migliori del Buon Dio del Vangelo.

occitan

La Genèsi

Lo poèma de la Creacion, en biais de setmana

1 Al començament, Dieus creèt lo cèl e la tèrra.

La tèrra èra pas que voide e non-ren, sornura en fàcia de l’abissi, e lo sofle de Dieus fasent l’aleta sus las aigas.

Dieus diguèt: «Que siaga lo lum!». E lo lum foguèt. Dieus vegèt que lo lum èra bon, e Dieu desseparèt lo lum de l’escur. Dieus sonèt lo lum « jorn » et l’escuretat «nuèch». I agèt vèspre, i agèt matin : jorn primièr.

E Dieus diguèt: «Que i aja una capa entremièg de las aigas, e que dessepare las aigas d’amb las aigas». Dieus faguèt la capa, e desapartiguèt las aigas que son en dejost de la capa d’amb las aigas que son en dessús de la capa. E Dieus sonèt la capa «cèl». I agèt vèspre, i agèt matin : jorn segond.

Dieus diguèt: «Que s’arremausen en un sol luòc las aigas que son jos lo cèl, e que se faga veire çò sec». E aital foguèt. 10 Dieus sonèt lo sec «tèrra», e l’arremausadís de las aigas «mar». E Dieus vegèt qu’aquò èra bon. 11 E Dieus diguèt: «Que la tèrra grelhe de grelhs: d’èrbas que fan granar lors granas, e d’arbres fruchièrs portant – cadun segon sa mena – de fruchas qu’an en elas lors granas, sus la tèrra!»

E foguèt aital: 12 la tèrra grelhèt de grelhs: d’èrbas que fan granar lors granas, caduna segon sa mena, e d’arbres pòrtant, cadun segon sa mena, de fruchas qu’an en elas lors granas. E Dieus vegèt qu’aquò èra bon. 13 I agèt vèspre, i agèt matin: jorn tresen.

14 Dieus diguèt: «Que i aja de calelhas per la capa del cèl, per desseparar lo jorn e la nuèch; serviràn de signes per los rendètz-vos [de las fèstas], per los jorns, per las annadas. 15 Serviràn de calelhas, per esclairar la tèrra». E aital foguèt: 16 Dieus faguèt las doas calelhas grandas: la calelha pus granda per dominar sus lo jorn, e la calelha pus pichona per dominar sus la nuèch, emai las estelas. 17 Dieus las botèt dins la capa del cèl per esclairar la tèrra, 18 per comandar al jorn e a la nuèch, e per desseparar lo lum de l’escur. E Dieus vegèt qu’aquò èra bon. 19 I agèt vèspre, i agèt matin : jorn quatren.

20 Dieus diguèt: «Que groën las aigas d’un groüm de sofles vivents, e que vòle l’aucelum al dessús de la tèrra, contra la capa del cèl». E aital foguèt: 21 Dieus creèt los grands serpatasses de mar e totes los sofles vivents que rebalan e que groan dins las aigas, cadun segon sa mena, e tota l’aucelilha aluda, cadun segon sa mena. E Dieus vegèt qu’aquò èra bon. 22 Dieus los benesiguèt, e diguèt: «Fruchatz e multiplicatz-vos, emplenatz l’aiga de las mars ! E que los aucèls multipliquen al dessús de la terra!» 23 I agèt vèspre, i agèt matin: foguèt lo jorn cinquen.

24 Dieus diguèt: « Que la tèrra congrèie de sofles vivents, cadun segon sa mena: las bèstias, las bestiòlas que se rebalan, l’animalum de la tèrra, cadun segon sa mena. » E aital foguèt. 25 Dieus faguèt tot l’animalum de la tèrra segon lors menas, e las bèstias segon lor mena e tot çò que se rebala per la gleva segon lor mena. E Dieus vegèt qu’aquò èra bon. 26 Dieus diguèt : « Fagam un Èstre uman a nòstre imatge, coma nòstra semblança, e que mestregen los peisses de la mar, l’aucelum del cèl, las bèstias, tota la feruna, e totas las bestiòlas que se rebalan sus la tèrra. » 27 Dieus creèt l’Èstre uman a son imatge, a l’imatge de Dieus los creèt, qu’aquò’s mascle e feme que los creèt. 28 Dieus los benesiguèt e diguèt: «Fruchatz e multiplicatz, emplenatz la tèrra e sometètz-la. Mestrejatz los peisses de la mar, l’aucelilha del cèl, e totas las bestiòlas que se rebalan sus la tèrra.» 29 Dieus diguèt: «Aicí que vos dòni totas las èrbas que fan granar lor grana sus tota la fàcia de la tèrra, e totes los arbres qu’an en eles un fruch d’arbre que fa granar sa grana: vos serviràn de mangiscla. 30 A tot çò de la tèrra qu’a un sofle, a tot l’aucelum del cèl, a tot çò que se rebala sus la tèrra e qu’es animat de vida, dòni per mangiscla tot lo verd de las èrbas. » E aital foguèt. 31 Dieus vegèt tot çò qu’aviá fach, e veja qu’èra bon, emai mai que bon. I agèt vèspre, i agèt matin : foguèt lo jorn sieisen.

2 Aital foguèron acabats lo cèl e la tèrra, amb tot lor equipatge.

Dieus acabèt lo jorn seten de faire son prètzfach, e lo jorn seten, cessèt [de trabalhar], après aver fach tot son pretzfach. Dieus benesiguèt lo jorn seten e lo consacrèt, estent qu’aquel jorn, Dieus aviá cessat [de trabalhar] après aver fach tot lo prètzfach de sa creacion.

Aiçò foguèt la genèsi de cèl e de la tèrra, quand foguèron creats.





2 – LO CANT DELS CANTS, cap 7-8


- Cap al revelh urós

=2, 16 e 6, 3

11 Siái a mon minhòt,

e cap a ieu lo mena sa panta.

12 Veni, mon minhòt, sortigam pel campèstre,

anam passar las nuèches dins los vilatges

13 e serem d’ora per las vinhas

per veire se la soca borrona,

se los botons espelisson

e se los milgranièrs florisson.


Es aquí que te donarai mas minhotejadas.

14 Las pomas d’amor donaràn lor flaira.

Aurem a nòstras pòrtas tot çò melhor coma frucha,

novèla o vièlha, que t’aurai reservada.


8 1 Se te podián donar d’èstre mon fraire,

qu’auriá chucat las popas de ma maire !

te trapariái defòra, te potonejariái

sens èstre mespresada per degun.

2 Te menariái, te fariái dintrar

a l’ostal de ma maire, m’ensenhariás,

te fariái beure de vin perfumat

d’un jus de milgranas.

= 2, 6,7

3 A sa senèstra jos mon cap

e sa man drecha que m’enlaça !

(Lo tant aimat)

4 Vos’n conjuri, filhas de Jerusalem,

revelhèssetz pas, non, revelhèssetz pas Amor

abans qu’aquò li agrade !


- Retorn en vila après la nuèch d’amor

(A l’entrada de la vila, pus tard, lo mond se demandan)

5 Qual es aquela que monta del desèrt

s’apiejant sus son minhòt ?

(Lo tant-aimat)

T’ai desrevelhada jol pomièr,

aquí ont ta maire emprenhèt de tu,

aquí ont emprenhèt la que t’enfantèt.

La tant-aimada)

6 - Pausa-me coma un sagèl sus ton còr,

coma un sagèl sus ton braç,

qu’Amor es fòrt coma la mòrt,

e Gelosiá dura coma l’infèrn.

Sos iglauces son d’iglauces de fuòc,

son una flamba del SENHOR !

7 Las grandas aigas poirián pas atudar l’amor

nimai los flumes l’ennegar.

Se quauqu’un donava totes los bens de son ostal

en escambi de l’amor, de mesprètz lo mespresarián.


Condividi