Enti in rete L.482/99   

Erbe e piante che curano. Erbario fitoterapico delle specie autoctone

Castagno (Castanea sativa)

Bouschas

a cura di Teresa Geninatti

Castagno (Castanea sativa)
italiano

La pianta: è originaria dell'Europa meridionale, Nord Africa e Asia occidentale, in Italia si trova i climi temperati, pur sopportando freddi invernali anche molto intensi. È una pianta longeva, alta fino a 25 metri, chioma espansa e molto ramificata. Le Foglie sono caduche, di forma ellittico-allungata, a margine seghettato, di colore verde. La fioritura si ha in piena estate. Le castagne vengono comunemente chiamate frutto ma in realtà il vero frutto è costituito dal riccio che le contiene, le castagne ne sono il seme. A maturità, il riccio si apre dividendosi in quattro, liberando le castagne. Le castagne sono ricche di amido e nelle nostre valli per secoli sono state un’importante fonte alimentare.

Proprietà: la corteccia è utilizzata come astringente nelle dissenterie. Anche le foglie hanno notevoli proprietà' astringenti e batteriostatiche, vengono usate, in infuso e decotto, per le infiammazioni delle vie aeree (anche gargarismi), le malattie da raffreddamento e per le diarree.  L’infusione delle foglie è anche usata come antireumatico. Fin dai tempi antichi si sono attribuite alle castagne doti terapeutiche: si usava il decotto di castagne secche come espettorante in caso di raffreddori, tossi o bronchiti, mentre il passato di castagne era utilizzato per arrestare le diarree infantili. L’acqua di cottura delle castagne era impiegata per rammollire i geloni. La castagna, poi, è molto digeribile ed è consigliata in casi di anemia e inappetenza; per la funzionalità dell'intestino e grazie alle sue proprietà nutritive è molto utili per chi soffre di stanchezza cronica, per chi deve riprendere le forze dopo l'influenza e per bambini ed anziani.

Come si usa: infuso di corteccia, foglie e ricci. Uso alimentare della castagna.

Curiosità: le foglie secche erano talvolta usate come surrogato del tabacco da fumo oltre che come materasso.

franco-provenzale

La piënta: è i ëst n’arbou ouriginari ëd l’Eouropa meridiounal, nord Africa é Azia ouchidental, ën Italia ou creit ënt li clima temperà, ma ou souportet bin lou fret invernal ëd co si più fret. Ou i ëst n’arbou cou vit gro, aout fin a 25 meter, a to ‘na couma fitta é a to gro ëd brënchë. Ël foië ou sount ellitiquë-zlungië a to lou margin seguetà, ëd couleù vërt. Ou fiureit ënt ‘oou piën dl’istà. Ël coquë ou vinhount coumunemënt chamaië fruit, ma lou fruit è i ëst la ris, ël coquë ou sount l’ëzmënt. Can cou i ëst mèou la ris ou s’ duertët é ou s’ dividet ën cat fazënt saì ël coquë. Ël coquë ou sount riquë d’amid é ënt ël nostrë valadë për secoul ou sount istaië gro ëmpourtantë për l’alimentasioun é la soupravivensi.


Prouprietà:la garuschi è i ëst rica ëd tanin, é è vint drouvaia ën infuzioun come astringent për la caguëtta. Ëd co ël foië ou i ont gro ëd prouprietà astringent é batteriostatiquë, ou vinhount drouvaië, ën infuzioun o decot, për ërz infiamasioun ëd lë vìë respiratorië, ël freideù é për la caguëtta. L’infuzioun ëd lë foië è i ëst ëd co bouna për li reoumatizm. Fin da li tèn più ëntic ou sount istaië dounaië al coquë prouprietà curativë: ès drouvavet lou decot ëd coquë sechë coume espetourant për la freideù, tous, mëladì ëd li poulmoun, mentrë ël coquë znhacaië ou s’ drouvavount për frëmà la caguëtta ëd li manhà. L’aiva ëndoua ou s’ font cuiri ël coquë è i ëst bouna për fa pasà ël crëvase. La coca è i ëst gro digeribila é è vint counsilhaia për l’anemìi é la mënquënsi ëd fam; è i ëst gro utila për lou founsiounamënt ëd l’intëstin, é grasie al souë prouprietà noutritivë ou font bin a si cou sount maladou dë stënchà cronic, për si cou i ont da recuperà ël forse dopo ‘na mëladì, për li manhà é li vieui.


Coume ès drouvët: infuzioun ëd la garuschi, ëd lë foië é ëd la ris. Utilis alimentar ëd la coca.


Curiouzità: quërqui vì ël foië sëchë ou vinivount drouvaië aou post doou tabac da fumà oltre coume paioun.