An aquel temp la cultivacion dal pastèl era concentraa dins un triangle d'òr entre lhi departaments d'Aude, Arièja e Auta-Garona. Da junh a novembre lhi campanhards culhion a man las fuelhas e las portavon ai molins pasteliers per ne traire de pigment. Lo blòi d'Occitània partia per l'Itàlia e l'Espanha e de convòlhs de barcas davalavon lhi rius Tarn, Agot, Ador e Garona fins ai pòrts de Bordèu e de Baiona, ente lo blòi pastèl venia charjat sus las naus oceànicas que lo menavon a Londra, Amsterdam e Anvèrsa ensem al vin de Gironda. Second l'istorian Patrice Georges Rufino, gardaire del Musèu dal Pastèl alestit dins lo chastèl de Magnin (a sud d'Albi), al sècle XVI l'Isatis tinctoria ocupava 30-50 mila ectars e la produccion anuala de fuelhas era de 600-800 mila tonelaas. Lo trabalh per extraire lo pigment durava sieis mes: per qualque jorn la massa vegetala venia facha sechar, puei én la brisava embe de mòlas en peira e én obtenia una pasta viscosa que après tres setmanas se modelava en trocets de 7-9 cm. En lenga d'òc aquesti venion chamats "cocanhas", d'ont lo nom istòric de País de Cocanha per indicar la region dal pastèl. Lhi trocets venion puei butats a sechar e un bòt durzits (après quatre-sieis setmanas) venion já mai brisats. Lo produch brisat venia puei arrosat d'aiga a intervals regulars e fach fermentar. Én lo virava e revirava, puei én lo fasia escolar e après sieis setmanas lo pastel era eissuch. An aquela mira venia brizat en toquets rics de pigment blòi concentrat. Aquesti, ensacats en de balas de tèla de la capacitat d'un quintal, venion puei exportat ont que lhi foguesse de demanda de blòi per ténher lanas, drap e teissuts. Ental 1559 Etienne Ferrières, marchand de Tolosa, a vendut 900 tonelaas dal preciós pigment sus las plaças de Londra, Anvèrsa, Venécia, Rouen, Valença e Bilbao, en afidant a las bancas de Lion e Medina del Campo l'encaissament di crédits. Es estat lo país de la cocanha! Embe las fortunas acumulaas lhi marchands pasteliers an fach bastir de palais somptuós. La demora de lhi D'Assesat a Tolosa es l'exemple mai aut dal renaissiment lengadocian; lhi De Bernuy an ornat lor "hôtel particulier" d'una tor exagonala aflancaa da una torreta eslançaa e l'an abelia embe una lòbia de gust italian. A Albi las maisons di pasteliers se reconeisson per las autanhas ente se butavon las fuelhas a sechar. Lo pus aisat di pasteliers albigés es estat Roger de Reynes qu'ental 1511 a fach bastir dins la carrièra de Timbal un palais embe fenèstras e galerias renaissimentalas. Un triompf de blòi s'es agut tanben dins la catedrala de Santa Cecília ente la vòuta, afrescaa da de pintres italians, es un entreç d'arabèscs sus un cèl azur intens, obtengut en mesclant lo pastèl a l'òxid d'aram. L'economia dal pastèl a enrichit de país e de campanhas: a abelits lhi chastèls de Lobens, près de Caraman, e de Mogeard. Dins lhi vilatges de Gaillac, famosa encuei per son vin, Graulhet e Lavaur son florias de demoras e d'òbras d'art. Aicí, totun, l'istòria dal pastèl vai se mesclar an aquela de l'eresia catara e a la crosada còntra lhi albigés, qu'a donat l'ocasion a la França de s'annexar lo sud dal país. Ental 1211 Lavaur ven assetjaa dai soldats crosats e d'aquí a dui mes conquistaa. Lhi defensors venon esgorjats, quatrecent catars venon mandats al lenhier e la nòbla Gerarda de Laurac, sòrre dal senhor dal pòst, ven campaa viva dins un potz e lapidaa. D'autras guèrras, aquelas de religion dal XVI sècle, an marcat la decadença dal blòi d'Occitània. Mas sus la fin a dependut decò da las marrias culhias que per divèrsi ans son estaas pauras de pigment. Lo pastèl es estat remplaçat da l'indi american e lo miracle s'es avalit. Es já mai naissut dui sècles après, dessot Napoleon, ai temps dal blòc continental, per la necessitat de ténher de blòi las divisas di soudats de la Grande Armée; e fins en Piemont, ental departament dal Pò, lhi a agut 800 ectars cultivats a pastèl per òrdre de l'Imperator. Ma a já mai durat gaire e dal pastèl se son perduas las traças... fins al 1992, quora a Lactoure, ental departament de Gers (77 km da Tolosa, mas dal Lengadòc sem passats en Gasconha) es arribat Henri Lambert, un arquitect belga, embe la frema americana Denise. A achataa una tanaria dal sècle XV, an emplit las estàncias de tinas e d'alambics, e après aver convençut qualque campanhard dal pòst a cultivar de pastèl, se son butats a ténher lor mesmes, en collaborant embe d'estilista famós coma Christian Dior e Ted Lapidus. "En futur - explica Henri Lambert - la tencha embe lo pastel poleria se desvolopar sus eschala industriala". Mentretant l'Isatis tinctoria florís já mai sus las dòuças colinas dal Gers al metz de virasolelhs, champs de mèlia e d'infinias estenduas d'alh.